یادگیری الکترونیکی یا E-Learningچیست:
مفهوم يادگيري الکترونیکی(E-learning)
به طور کلی منظور از E- learning یا يادگيري الکترونیکی بهره گیری از سیستم هاي آموزش الکترونیکی مثل کامپیوتر، اینترنت، سي دي هاي Multimedia ،نشریه هاي الکترونیکی و خبرنامه هاي مجازی و نظیر اینهاست که هدف آن کاستن از ميزان ترددها، صرفه جویی در زمان، هزینه و همچنين یادگیری بهتر، سريع تر و آسان تر است. یادگیری به طورکلی، فعالیتی دگرگون کننده است و افراد را برای مقابله با رویدادهای محیطی آماده ميسازد. یادگیری در واقع هم یک رشته فرایند است و هم فرآورده تجربه هاست. یادگیری، تغییری است که در اثرتدریس مطالب و مهارت های گوناگون در رفتار یادگیرندگان ایجاد ميشود كه ممکن است این رفتار درکوتاه مدت قابل مشاهده و یا حتي غیرقابل مشاهده باشد.
سیستم هاي E- learning و سيستم هايي كه امکان یادگیری از راه دور را فراهم ميکنند بسيار متنوع هستند ولي اولين مسئله آگاهی علاقه مندان از نوع این سیستم ها و انتخاب صحیح و نحوه درست استفاده از آنها است. این سیستم ها گاهي ميتوانند جایگزین کلاسهاي حضوری هم باشند. آمار نشان داده است که در سال 1999 بالاترین روش آموزش (53%) استفاده از سي دي هاي آموزشی بوده است ولی در سال 2004 E- learning مقام اول را در آموزش کسب کرده است.در یادگیری الكترونيكي همزمان (Synchronous )این امکان وجود دارد كه استاد و فراگير به صورت همزمان با هم روبرو شوند و در اتاقهای گفتگو (Room Chat) با هم مباحثه کنند ولی در روش غیرهمزمان (Asynchronous )فراگيران سواالت خود را مطرح مي كنند و استاد نيز در زمان دیگری که مشخص کرده است به سوالات پاسخ ميدهد.
یادگیریهاي مبتنی برفناوریهاي نوین اطلاعاتی، با ایجاد تغییرات بنیادین درمفاهیم آموزش سنتی، توانسته اند بسیاری از كمبودهاي نظام های آموزشی را رفع کرده و دگرگونیهاي اساسی در آموزش به وجود آورند. با استفاده از دنیای مجازی در یادگیری، ميتوان به روشهای نوین و کارآمدی ازیادگیری دست یافت. علت کاربرد فناوری اطلاعاتی و ارتباطی در یادگیری، آموزش بهتر و سریعتر ميباشد.کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات درآموزش، نوع جدیدی از یادگیری را به وجود آورده و ضرورتی در یادگیری حضوری نميباشد. بدين ترتيب یادگیری درمحیط هايي غیر ازکلاس امکان پذیراست، به نحوی که ميتوان اطلاعات را به راحتی با سایر یادگیرندگان به اشتراک گذاشت. این تحول سبب تغییر نقش اساتيد و نیز نقش کتابخانه ها شده است.
مزایای کلی يادگيري الکترونیکی به شرح زیر ميباشد:
1- يادگيري در هر زمان و مكان و با هر زمينه اي
2- يادگيري بدون پيش نيازهاي يكسان
3- يادگيري فردي در كنار يادگيري مشاركتي
4- تعيين سرعت و روند آموزش و يادگيري با توجه به نيازهاي فردي
5- 50% صرفه جويي در زمان
6- 60% صرفه جويي در هزينه
7- امكان آموزش و يادگيري برای عموم افراد
8- آموزش و يادگيري به صورت دو طرفه Interactive
9- دريافت سریع نتیجه در آموزش و یادگیری
10- يادگيري مطالب بیشتر با استفاده از امکانات Multimedia
11- حفظ منابع وکاهش آلودگیهاي محیطی و صوتی و....
مدلهای یادگیری درمحیط الکترونیکی وب:
گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات، باعث تغییر در یادگیری ها شده است. اختراع رایانه و اینترنت، نه تنها سرعت انتقال دانش را بالا برده، بلکه روش انتقال دانش را نیز از فردی به فرد دیگر تغییرداده است. پیش بینی اینکه، فناوری چگونه در 5 تا 50 سال آینده یادگیری را تحت تاثیر قرارمي دهد، دشوار ميباشد. اینترنت، اینترانت و کلیه روشهای ارتباطی بی سیم، باعث از میان برداشته شدن موانع زمانی و مکانی شده اند. اینترنت به عنوان یک وسیله ارتباطی سبب شده تا یادگیرنده بتواند با استاد خود در ارتباط باشد.
مزايا و معايب آموزش از طريق وب:
الف) مزايای آموزش از طريق وب
عمده مزايای آموزش از طريق وب در مقايسه با روشهای آموزشی سنتی، شبيه مزايای ساير روشهای آموزش مبتنی بر تکنولوژی است، آموزش معمولا می تواند به صورت انفرادی انجام شود، قابليت تعاملی آن بسيار بالا است، قابليت جذب دانشجو افزايش مييابد و به دليل عدم نياز به حضور در کلاس ها يا کارگاههای سنتی، موجب کاهش هزينه ميگردد. تفاوت عمده آموزش از طريق وب نسبت به آموزش از طريق لوحهاي فشرده در اين است که در اين روش ً نيازی به دسترسی به مطالب درسی بسيار آسانتر است و اصولا نیازی به ارسال فيزيکی منابع و وسايل آموزشی وجود ندارد. اين بدان معنا است که استفاده از وب برای آموزش، علاوه بر مزايای ذکر شده بالا دارای مزايای ديگری نيز ميباشد که از جمله آنها ميتوان به موارد زير اشاره کرد:
- دسترسی سريع وآسان در هر زمان و به هر نقطه از جهان
- امکان طراحی برنامه درسی توسط هر دانشجو منطبق با نياز شخصی
ب) معايب آموزش از طريق وب:
- اولين مشکل، در مقايسه با آموزش حضوری نبودن تماس چهره به چهره است که ميتواند فرآيند يادگيری را به طور قابل توجهی تحت تأثير قرار دهد
- دومين مشکل، نبود امکانات چند رسانه اي در بسياری از برنامه هاي آموزش از طريق وب است.
مدلهای متفاوت فضاهای آموزشي:
1- آموزش شبکه اي:
دراین مدل، اولین مساله تغییر درمحیط آموزش است، که به صورت خاص مربوط به تغییر فعالیتها و محیط کلاسی با کمک ابزارهای ارتباطی است.
مساله دوم تغییردر هدف آموزش است، آموزش باید به یادگیرندگان، اجازه تحصیل مهارتهای صحیح فردی، توانایی جستجو و یکپارچه سازی اطلاعات را برای حل مسائل بدهد.
2- آموزش درکلاسهای آینده:
دراین مدل، محدودیت مکانی و زمانی ازمیان برداشته ميشود ومفهوم کلاس توسعه پیدا ميکند. در این مدل سطح تعامل میان یادگیرندگان و اساتيد بسیار افزايش مييابد
3- آموزش دانش و توانایی حل مشکل:
دراین مدل، افراد علاوه برآموختن مهارتهای پایه، توانایی حل مشکل و مهارتهای تخصصي نیز آموزش داده ميشود كه سبب گسترش اهداف آموزشی ميشوند.
4- آخرين مدل آموزش، آموزش مبتنی برجامعه است:
برای تامین این مساله باید یک جامعه شبکه اي ایجاد کنیم و سپس فعالیتهای یادگیری را برای آنان به گونه اي نهادینه کنیم که تحت یادگیری مبتنی برجامعه باشد، یادگیرندگان می توانند ابزارهای نرم افزاری را با یکدیگرمبادله کنند و به محتوای منابع مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند. علاوه برسخت افزار و محتوای منابع، فعالیتهای یادگیرنده نیز مورد توجه قرارمی گیرند. دربخش زمینه آموزش، روشهای آموزش یادگیرندگان مورد ارزیابی قرارمی گیرند و اطلاعاتی درباره سودمندی نظام آموزش شبکه ارائه ميدهند و نظریه هايي را درباره آموزش شبکه اي فراهم ميسازند.
نتيجه گيري:
بیشترین تاثیر پدید آمدن فناوریهاي اطلاعاتی و ارتباطی برمحیطهاي آموزشی بوده است. کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات درآموزش سبب شده است تا محیطهاي آموزشی به سوی مجازی شدن سوق پیدا کند كه این امرسبب ميشود تا ارتباطات افراد به منظور آموزش و گسترش دانش به گونه اي فزاینده ازطریق رایانه امکان پذیرشود. با ظهور و گسترش اینترنت این رسانه به عنوان یک مکمل جهت تامین نیازهای اطلاعاتی و آموزش مورد استفاده قرارگرفته است. فراهم کردن وب سایتهای اینترنتی و پایگاههاي اطلاعاتی دانشگاهها را به یک محیط مجازی و دیجیتالی جهت تبادل اطلاعات تبدیل کرده است که نقش آموزشی آن بیش از پیش در این محیط نمایان است.
با توجه به استقرار برنامه پزشک خانواده در استان، لزوم آموزش به آنان، عدم وقت کافی آن ها ونیز عدم تمایل و رضایت پزشکان از برگزاری کلاس ها به روش سنتی ، هزینه زیاد برگزاری کلاس ها و نداشتن ابزار پایش و ارزشیابی در طول کلاس و پس از آن، به نظر می رسد که اکنون وقت مناسبی برای راه اندازی آموزش الکترونیکی و برگزاری کلاس ها از طریق سیستم LMS(سیستم مدیریت آموزش) می باشد.